داده GIS چیست؟ انواع داده‌های مکانی و راهنمای انتخاب لایه مناسب

داده GIS یا داده مکانی (Geospatial Data) نوعی داده دیجیتال است که اطلاعات را به یک موقعیت، محدوده یا عارضه جغرافیایی مرتبط می‌کند. این داده می‌تواند موقعیت یک نقطه، مسیر یک خیابان، محدوده یک محله، پهنه کاربری زمین، اطلاعات یک بلوک آماری یا مقادیر ثبت‌شده در سلول‌های یک تصویر ماهواره‌ای را نمایش دهد.

داده GIS با «نقشه» و «نرم‌افزار GIS» یکسان نیست. نرم‌افزارهایی مانند ArcGIS و QGIS ابزار مشاهده، مدیریت و تحلیل داده هستند؛ نقشه نیز معمولاً یکی از خروجی‌های بصری این فرایند است. خود داده GIS معمولاً شامل اطلاعات مکانی، اطلاعات توصیفی یا مقادیر داده، سیستم مختصات و اطلاعاتی درباره منبع، تاریخ و محدوده پوشش است.

دو ساختار اصلی داده‌های GIS، داده‌های برداری (Vector) و داده‌های رستری (Raster) هستند. انتخاب میان آن‌ها و انتخاب Dataset مناسب به مسئله‌ای که قرار است تحلیل شود بستگی دارد.

داده GIS چیست؟

داده GIS اطلاعاتی است که علاوه بر موضوع یا ویژگی مورد مطالعه، ارتباط آن با یک موقعیت جغرافیایی را نیز مشخص می‌کند. همین مؤلفه مکانی امکان می‌دهد اطلاعات مختلف بر اساس موقعیت با یکدیگر ترکیب، مقایسه و تحلیل شوند.

برای مثال، یک جدول معمولی می‌تواند نام خیابان‌ها و طول آن‌ها را نگهداری کند. اگر هر خیابان دارای هندسه مکانی باشد و محل واقعی مسیر آن نیز مشخص شود، داده حاصل می‌تواند در محیط GIS نمایش داده شود و در تحلیل‌هایی مانند دسترسی، شبکه معابر یا فاصله مورد استفاده قرار گیرد.

به همین ترتیب، اطلاعات جمعیتی زمانی ارزش مکانی بیشتری پیدا می‌کنند که مشخص باشد هر مقدار جمعیت به کدام بلوک آماری، محله، منطقه یا محدوده جغرافیایی تعلق دارد.

تفاوت داده GIS با نرم‌افزار GIS و نقشه معمولی

داده GIS ماده اولیه تحلیل است؛ برای نمونه، محدوده‌های کاربری زمین، شبکه معابر یا بلوک‌های آماری. نرم‌افزار GIS محیطی برای مشاهده، ویرایش، ترکیب، پردازش و تحلیل این داده‌هاست. ArcGIS و QGIS دو نمونه شناخته‌شده هستند. نقشه نیز یک نمایش بصری از داده‌هاست که ممکن است برای تحلیل روی صفحه، ارائه در گزارش یا چاپ طراحی شده باشد.

بنابراین داشتن تصویر یک نقشه لزوماً به معنای در اختیار داشتن داده GIS آن نیست. ممکن است یک نقشه صرفاً یک فایل تصویری یا خروجی چاپی باشد و اطلاعات هندسی و توصیفی موردنیاز برای تحلیل GIS را در اختیار کاربر قرار ندهد.

یک داده GIS از چه اجزایی تشکیل می‌شود؟

برای ارزیابی یک Dataset مکانی فقط دانستن نام فایل کافی نیست. ساختار مکانی، اطلاعات توصیفی، سیستم مختصات و مشخصات منبع و زمان داده از مهم‌ترین اجزایی هستند که باید شناخته شوند.

هندسه و موقعیت مکانی

در داده‌های برداری، موقعیت عوارض با Geometry نمایش داده می‌شود. هندسه معمولاً به یکی از شکل‌های نقطه، خط یا پلیگون ذخیره می‌شود.

  • موقعیت یک ایستگاه یا نقطه خدماتی می‌تواند به‌صورت Point ثبت شود.
  • محور خیابان‌ها و شبکه معابر معمولاً با Line یا Polyline نمایش داده می‌شوند.
  • محدوده محلات، قطعات، کاربری‌های زمین و پهنه‌ها معمولاً با Polygon نمایش داده می‌شوند.

انتخاب نوع هندسه باید با ماهیت پدیده و هدف تحلیل سازگار باشد.

اطلاعات توصیفی یا Attribute

هندسه به ما می‌گوید عارضه کجاست و چه شکلی دارد؛ اطلاعات توصیفی توضیح می‌دهد آن عارضه چیست و چه ویژگی‌هایی دارد.

در یک لایه شبکه معابر ممکن است هر خط علاوه بر هندسه، دارای اطلاعاتی مانند نام معبر، نوع یا سایر مشخصات باشد. در یک لایه کاربری زمین، هر محدوده می‌تواند دارای کد یا عنوان کاربری باشد. در داده‌های بلوک آماری نیز هر محدوده می‌تواند به اطلاعات جمعیت، خانوار یا سایر شاخص‌های آماری مرتبط شود.

در داده‌های برداری، این اطلاعات معمولاً در جدولی متصل به عوارض ذخیره می‌شوند که به آن Attribute Table گفته می‌شود. در داده‌های رستری ساختار متفاوت است و مقدار اطلاعات معمولاً در سلول‌ها یا Pixelهای Raster ذخیره می‌شود.

سیستم مختصات یا CRS

سیستم مرجع مختصات (Coordinate Reference System یا CRS) مشخص می‌کند مختصات عددی موجود در داده چگونه به موقعیت‌های واقعی روی زمین مربوط می‌شوند.

بدون شناخت CRS، ممکن است یک لایه در مکان نامناسب نمایش داده شود، با لایه‌های دیگر به‌درستی منطبق نشود یا محاسباتی مانند فاصله و مساحت نتیجه مناسبی نداشته باشند. CRS می‌تواند جغرافیایی یا تصویرشده باشد و انتخاب سیستم مناسب به محدوده مکانی و نوع تحلیل وابسته است.

متادیتا؛ منبع، تاریخ، پوشش و محدودیت‌های داده

Metadata اطلاعاتی درباره خود Dataset است؛ نه درباره عوارض داخل آن. برای یک داده GIS مفید است حداقل منبع تولید یا استخراج، سال یا تاریخ مرجع، محدوده جغرافیایی، فرمت فایل، نوع هندسه یا ساختار Raster، CRS، مقیاس یا Resolution در موارد مرتبط و محدودیت‌های تفسیری مشخص باشند.

این موضوع به‌ویژه برای داده‌های آماری، طرح‌های شهری و تصاویر اهمیت دارد؛ زیرا یک Dataset قدیمی ممکن است برای مطالعه روندهای تاریخی مناسب باشد، اما لزوماً وضعیت فعلی یک محدوده را نمایش نمی‌دهد.

انواع داده GIS؛ برداری و رستری

دو مدل اصلی برای نمایش اطلاعات مکانی در GIS، Vector و Raster هستند. هیچ‌کدام به‌طور مطلق بهتر از دیگری نیست؛ هرکدام برای گروهی از پدیده‌ها و تحلیل‌ها مناسب‌ترند.

داده برداری (Vector Data)

داده برداری عوارض جغرافیایی را با هندسه‌های مشخص نمایش می‌دهد. رایج‌ترین هندسه‌ها Point، Line و Polygon هستند.

Point برای نمایش یک موقعیت مشخص مناسب است؛ مانند یک مرکز خدماتی. Line برای پدیده‌هایی با امتداد طولی استفاده می‌شود؛ مانند محور خیابان یا مسیر. Polygon برای پدیده‌هایی که دارای محدوده و سطح هستند مناسب است؛ مانند محله، قطعه زمین، کاربری زمین یا پهنه طرح تفصیلی.

یکی از مزایای مهم داده Vector این است که هر عارضه می‌تواند به مجموعه‌ای از Attributeها متصل باشد. در نتیجه می‌توان عوارض را بر اساس ویژگی‌هایشان جستجو، دسته‌بندی، فیلتر یا تحلیل کرد.

داده رستری (Raster Data)

داده Raster از شبکه‌ای منظم از سلول‌ها یا Pixelها تشکیل می‌شود. هر سلول دارای مقداری است که اطلاعات مرتبط با آن بخش از فضا را نمایش می‌دهد.

تصاویر ماهواره‌ای و هوایی از نمونه‌های شناخته‌شده داده Raster هستند. مدل‌های ارتفاعی، برخی نقشه‌های اسکن‌شده و بسیاری از داده‌های محیطی نیز می‌توانند ساختار رستری داشته باشند.

در Raster، Spatial Resolution اهمیت زیادی دارد. به‌طور کلی هرچه اندازه سلول در سطح زمین کوچک‌تر باشد، امکان نمایش جزئیات مکانی بیشتری وجود دارد؛ البته Resolution بالاتر به‌تنهایی به معنای دقت بیشتر یا مناسب‌تر بودن داده برای هر کاربرد نیست. کیفیت منبع، روش تولید، تاریخ داده و هدف تحلیل نیز باید بررسی شوند.

Raster فقط برای پدیده‌های پیوسته استفاده نمی‌شود. داده‌های موضوعی طبقه‌بندی‌شده، مانند برخی نقشه‌های کاربری زمین یا پوشش زمین، نیز می‌توانند به‌صورت Raster ذخیره شوند.

نوع داده ساختار مناسب برای نمونه کاربرد مهم‌ترین نکته قبل از استفاده
Vector نقطه، خط یا پلیگون عوارض مجزا با موقعیت یا مرز مشخص معابر، محدوده محلات، کاربری زمین، پهنه‌ها Geometry، CRS و Attributeها
Raster شبکه سلولی یا Pixel تصاویر، سطوح پیوسته و داده‌های شبکه‌ای تصاویر ماهواره‌ای، مدل ارتفاعی، داده‌های سطحی Resolution، CRS، تاریخ و منبع داده

برای مثال، اگر هدف تحلیل شبکه خیابان‌ها باشد، داده برداری معابر معمولاً انتخاب مناسب‌تری است. اگر هدف بررسی یک تصویر ماهواره‌ای باشد، ساختار Raster متناسب‌تر است.

لایه GIS چیست و چه تفاوتی با نقشه آماده چاپ دارد؟

لایه GIS یک مجموعه موضوعی از اطلاعات مکانی است که می‌تواند در محیط GIS نمایش داده و، بسته به نوع داده، تحلیل یا ویرایش شود. در نرم‌افزارهای GIS واژه Layer همچنین می‌تواند به نمایی از یک Dataset اشاره کند که تنظیمات نمایش و نمادگذاری خاص خود را دارد.

برای مثال می‌توان شبکه معابر، کاربری زمین، محدوده محلات و بلوک‌های آماری را به‌عنوان لایه‌های جداگانه روی یکدیگر قرار داد و ارتباط فضایی آن‌ها را بررسی کرد.

در مقابل، نقشه آماده چاپ یک محصول Cartographic است که معمولاً برای مشاهده، گزارش، ارائه یا چاپ طراحی شده است. رنگ‌ها، علائم، عنوان، راهنما و چیدمان عناصر در چنین نقشه‌ای از قبل آماده شده‌اند.

اگر هدف شما انجام تحلیل فضایی، انتخاب عوارض، ترکیب داده‌ها یا استفاده از Attributeها باشد، معمولاً به داده GIS نیاز دارید. اگر فقط به یک نقشه آماده برای ارائه یا چاپ نیاز دارید، فایل نهایی نقشه ممکن است نیاز شما را برطرف کند.

نکته مهم این است که وجود یک نقشه آماده الزاماً به معنی وجود فایل GIS مبنای آن در همان محصول نیست؛ مشخصات هر فایل باید جداگانه بررسی شود.

مشاهده لایه‌های GIS در دیجی‌مپس

فرمت‌های رایج داده GIS کدام‌اند؟

داده GIS می‌تواند در فرمت‌های متعددی ذخیره شود. انتخاب فرمت مناسب به نوع داده، نرم‌افزار، حجم اطلاعات، شیوه تبادل و نیاز پروژه بستگی دارد.

Shapefile

Shapefile یکی از شناخته‌شده‌ترین فرمت‌های قدیمی برای داده‌های برداری است و هنوز در بسیاری از پروژه‌های GIS استفاده می‌شود.

برخلاف تصور رایج، یک Shapefile معمولاً تنها یک فایل .shp نیست. سه جزء الزامی کلاسیک آن شامل فایل هندسه .shp، فایل شاخص هندسه .shx و جدول dBASE مربوط به Attributeها با پسوند .dbf است. فایل‌هایی مانند .prj برای اطلاعات سیستم مختصات و .cpg برای کدگذاری کاراکترها نیز ممکن است همراه آن باشند.

به همین دلیل هنگام جابه‌جایی Shapefile باید مجموعه فایل‌های متعلق به آن با یکدیگر نگهداری شوند. Shapefile برای تبادل ساده داده‌های Vector بسیار رایج است، اما محدودیت‌هایی دارد و تنها فرمت مناسب برای داده GIS نیست.

GeoPackage

GeoPackage یا GPKG یک استاندارد باز مبتنی بر SQLite است که می‌تواند انواع مختلفی از اطلاعات مکانی را در یک Container پایگاه‌داده نگهداری کند.

برخلاف Shapefile که از چند فایل مرتبط تشکیل می‌شود، GeoPackage می‌تواند ساختار منسجم‌تری برای ذخیره و انتقال اطلاعات فراهم کند و امکان نگهداری Featureهای برداری، مجموعه‌های کاشی تصویری یا Raster و اطلاعات جدولی غیرمکانی را نیز دارد.

GeoJSON

GeoJSON فرمتی مبتنی بر JSON برای تبادل داده‌های جغرافیایی است. این فرمت می‌تواند Geometryهایی مانند Point، LineString و Polygon را همراه با Propertyهای مربوط به Featureها ذخیره کند.

به دلیل ساختار JSON، GeoJSON در توسعه وب، APIها و تبادل داده میان سامانه‌ها کاربرد زیادی دارد. انتخاب آن باید بر اساس حجم و نوع Dataset و محیط استفاده انجام شود و نمی‌توان آن را جایگزین مناسب همه فرمت‌های GIS دانست.

GeoTIFF

GeoTIFF برای ذخیره و تبادل تصاویر Raster دارای اطلاعات مرجع جغرافیایی استفاده می‌شود. GeoTIFF با استفاده از Tagهای استاندارد TIFF اطلاعات لازم برای ارجاع تصویر به فضای جغرافیایی و سیستم مرجع مختصات را نگهداری می‌کند.

تصاویر سنجش از دور، تصاویر هوایی، نقشه‌های اسکن‌شده و مدل‌های ارتفاعی از نمونه داده‌هایی هستند که می‌توانند در قالب GeoTIFF ارائه شوند. در زمان استفاده از آن باید CRS، Resolution، تاریخ و منبع داده بررسی شوند.

سیستم مختصات و CRS چرا قبل از استفاده مهم است؟

CRS مشخص می‌کند مختصات موجود در یک Dataset چگونه به موقعیت واقعی روی زمین مرتبط می‌شوند. به همین دلیل بررسی سیستم مختصات باید یکی از مراحل اولیه کار با داده‌های GIS باشد.

فرض کنید دو لایه مربوط به یک محدوده جغرافیایی دارید. اگر CRS آن‌ها متفاوت باشد، نرم‌افزارهای GIS مدرن در بسیاری از موارد می‌توانند آن‌ها را برای نمایش به‌صورت موقت تبدیل کنند؛ اما این موضوع به معنای یکسان بودن CRS اصلی Datasetها نیست.

انتخاب نامناسب CRS می‌تواند بر موقعیت نسبی لایه‌ها، شکل و اعوجاج عوارض، محاسبه فاصله و مساحت و برخی تحلیل‌های مکانی اثر بگذارد.

همچنین باید میان Assign CRS و Reproject/Transform تفاوت قائل شد. تعیین CRS برای داده‌ای که سیستم آن ناشناخته است با تبدیل واقعی مختصات از یک CRS به CRS دیگر یک عملیات واحد نیست. اگر CRS یک فایل مشخص نیست، صرفاً انتخاب تصادفی یک سیستم مختصات برای آن روش مناسبی نیست و بهتر است ابتدا منبع و مشخصات Dataset بررسی شود.

برای هر نوع پروژه چه داده GIS انتخاب کنیم؟

انتخاب Dataset باید از مسئله پروژه آغاز شود، نه از نام فرمت فایل. ابتدا مشخص کنید چه چیزی را می‌خواهید اندازه‌گیری، مقایسه یا تحلیل کنید؛ سپس خانواده داده مناسب را انتخاب کنید.

نیاز پروژه خانواده داده‌ای که معمولاً لازم است مواردی که باید بررسی شود مقصد مرتبط
تحلیل دسترسی و شبکه شبکه معابر ساختار شبکه، پوشش جغرافیایی، CRS و تاریخ لایه‌های GIS
تحلیل کاربری‌ها کاربری زمین طبقه‌بندی کاربری، تاریخ، محدوده و Attributeها نقشه‌ها و داده‌های کاربری زمین
مطالعات طرح تفصیلی پهنه‌ها و اطلاعات مرتبط با طرح تفصیلی نسخه یا تاریخ داده، محدوده و نوع اطلاعات لایه‌های GIS
تحلیل جمعیت و شاخص‌های اجتماعی بلوک‌های آماری و جداول آماری سال مرجع، واحد مکانی و فیلدهای موجود داده‌های آماری
مطالعه محله یا منطقه محدوده جغرافیایی + لایه‌های موضوعی محدوده، مقیاس کار و تناسب Dataset با هدف نقشه‌ها و داده‌های تهران

تحلیل شبکه معابر

اگر سؤال پروژه به دسترسی، اتصال خیابان‌ها، ساختار شبکه یا موقعیت معابر مربوط است، معمولاً یک Dataset برداری شبکه معابر نقطه شروع مناسبی است. اما صرف وجود خطوط خیابان برای همه انواع Network Analysis کافی نیست؛ ساختار توپولوژیک، نحوه اتصال خطوط و Attributeهای موردنیاز تحلیل نیز ممکن است اهمیت داشته باشند.

تحلیل کاربری زمین

برای بررسی نحوه توزیع کاربری‌های مسکونی، تجاری، آموزشی، فضای سبز و سایر فعالیت‌ها معمولاً داده کاربری زمین موردنیاز است. قبل از استفاده باید طبقه‌بندی کاربری، تاریخ مرجع، محدوده پوشش و ساختار Attributeها مشخص باشد. دو Dataset با عنوان مشابه «کاربری زمین» ممکن است مربوط به دوره‌های زمانی یا نظام‌های طبقه‌بندی متفاوت باشند.

طرح تفصیلی و مطالعات شهرسازی

در مطالعات مرتبط با طرح تفصیلی، دانستن نسخه و تاریخ داده اهمیت زیادی دارد. طرح‌ها ممکن است در طول زمان اصلاح شوند و استفاده از داده یک دوره مشخص باید با هدف مطالعه متناسب باشد. همچنین باید مشخص شود محصول دقیقاً شامل چه اطلاعاتی است؛ برای مثال پهنه‌بندی، محدوده‌ها یا سایر لایه‌های مرتبط.

اطلاعات جمعیتی و بلوک‌های آماری

در تحلیل‌های جمعیتی، اجتماعی و مسکن، سال آماری بخشی از تعریف Dataset است. برای مثال داده‌ای مبتنی بر سرشماری ۱۳۹۵ باید دقیقاً به‌عنوان داده مربوط به همان دوره تفسیر شود. قدیمی بودن یک Dataset لزوماً به معنای بی‌ارزش بودن آن نیست؛ چنین داده‌ای می‌تواند برای تحلیل وضعیت همان دوره یا مقایسه زمانی بسیار مفید باشد، اما نباید بدون بررسی به‌عنوان وضعیت فعلی جمعیت استفاده شود.

قبل از استفاده از یک داده GIS چه چیزهایی را بررسی کنیم؟

  1. منبع داده: مشخص کنید اطلاعات توسط چه سازمان، مجموعه یا فرایندی تولید شده‌اند.
  2. سال یا تاریخ مرجع: به‌ویژه در اطلاعات آماری، تصاویر، شبکه معابر، کاربری زمین و طرح‌های شهری، تاریخ بخشی از ماهیت Dataset است.
  3. محدوده جغرافیایی: بررسی کنید داده در سطح کشور، استان، شهر، منطقه، محله یا محدوده دیگری تهیه شده است.
  4. نوع داده و Geometry: برای Vector نوع هندسه و برای Raster ساختار و Resolution را بررسی کنید.
  5. CRS: وجود و صحت سیستم مرجع مختصات را بررسی کنید؛ به‌ویژه زمانی که قرار است چند Dataset ترکیب شوند.
  6. Attributeها: اگر تحلیل شما به اطلاعات توصیفی وابسته است، نام و محتوای فیلدها را قبل از انتخاب Dataset بررسی کنید.
  7. مقیاس، Resolution و دقت: این مفاهیم یکسان نیستند و باید متناسب با نوع داده و هدف پروژه بررسی شوند.
  8. فرمت فایل: مطمئن شوید نرم‌افزار و Workflow شما فرمت ارائه‌شده را پشتیبانی می‌کند.
  9. اجزای فایل: در فرمت‌هایی مانند Shapefile وجود مجموعه فایل‌های مرتبط ضروری است و نباید فقط فایل .shp جابه‌جا شود.
  10. محدودیت‌های Dataset: سال تولید، مقیاس، روش تهیه، پوشش و ساختار داده می‌توانند استفاده‌های مناسب آن را محدود کنند.

نمونه دسته‌های داده و نقشه مرتبط در دیجی‌مپس

اگر پس از شناخت ساختار داده GIS به دنبال Dataset متناسب با یک پروژه هستید، می‌توانید از دسته‌های موضوعی دیجی‌مپس استفاده کنید.

لایه‌های GIS

مجموعه‌ای از داده‌های مکانی موضوعی برای استفاده در نرم‌افزارهای GIS و مطالعات جغرافیایی و شهری.

لایه‌های بلوک‌های آماری ۹۵

لایه‌های مکانی مرتبط با بلوک‌های آماری. سال مرجع و فیلدهای هر محصول باید پیش از استفاده بررسی شود.

آمار نقشه سال ۱۳۹۵

محصولات مرتبط با نمایش و تحلیل فضایی اطلاعات آماری؛ هنگام انتخاب، سال داده و سطح جغرافیایی آن را بررسی کنید.

طرح‌ها و مطالعات شهری

داده‌ها و اسناد مرتبط با طرح‌های شهری و مطالعات برنامه‌ریزی. نوع طرح، محدوده و تاریخ هر محصول باید به‌صورت مستقل بررسی شود.

نقشه‌ها و داده‌های تهران

برای مطالعات تهران می‌توانید داده‌ها را بر اساس مناطق و محلات جستجو کنید و سپس بر مبنای موضوع موردنیاز، Dataset مناسب را انتخاب کنید.

پرسش‌های متداول درباره داده‌های GIS

داده GIS چیست و چه تفاوتی با نقشه معمولی دارد؟

داده GIS اطلاعاتی دارای مؤلفه مکانی است و می‌تواند برای نمایش، پرس‌وجو و تحلیل جغرافیایی استفاده شود. نقشه معمولی معمولاً یک نمایش بصری نهایی است. یک فایل تصویری از نقشه ممکن است محل عوارض را نشان دهد، اما الزاماً Geometry، Attributeها و سایر ساختارهای موردنیاز برای تحلیل GIS را در اختیار شما قرار نمی‌دهد.

تفاوت داده برداری و رستری چیست؟

Vector عوارض را معمولاً به شکل نقطه، خط و پلیگون نمایش می‌دهد و برای پدیده‌هایی مانند معابر، قطعات و محدوده‌ها مناسب است. Raster از شبکه‌ای از سلول‌ها تشکیل شده و برای تصاویر، سطوح پیوسته و برخی داده‌های موضوعی مناسب است. انتخاب میان آن‌ها به نوع پدیده و تحلیل بستگی دارد.

Shapefile چیست و آیا تنها فرمت داده GIS است؟

Shapefile یک فرمت قدیمی و بسیار رایج برای ذخیره داده‌های برداری است، اما تنها فرمت GIS نیست. GeoPackage و GeoJSON از دیگر گزینه‌های داده Vector هستند و فرمت‌هایی مانند GeoTIFF نیز برای داده‌های Raster جغرافیایی استفاده می‌شوند.

آیا فایل SHP در ArcGIS و QGIS باز می‌شود؟

بله، Shapefile از فرمت‌های رایج مورد پشتیبانی ArcGIS و QGIS است. با این حال یک Shapefile کامل فقط فایل .shp نیست و فایل‌های همراه آن نیز باید حفظ شوند. نبود فایل‌های لازم، مشخص نبودن CRS یا مشکلات Encoding می‌تواند باعث نمایش ناقص یا نادرست اطلاعات شود.

CRS چیست و چرا باید قبل از تحلیل بررسی شود؟

CRS یا سیستم مرجع مختصات مشخص می‌کند مختصات Dataset چگونه به مکان‌های واقعی روی زمین مرتبط می‌شوند. CRS نامناسب یا ناشناخته می‌تواند موجب جابه‌جایی لایه‌ها، اعوجاج یا خطا در برخی محاسبات مکانی شود. به همین دلیل قبل از ترکیب یا تحلیل چند لایه باید سیستم مختصات آن‌ها مشخص باشد.

برای تحلیل جمعیت و خانوار چه نوع داده‌ای مناسب است؟

معمولاً به یک واحد جغرافیایی مانند بلوک آماری همراه با اطلاعات جمعیت و خانوار نیاز دارید. علاوه بر وجود فیلدهای موردنیاز، سال سرشماری یا تاریخ مرجع و سطح جغرافیایی داده باید با هدف مطالعه متناسب باشد.

برای مطالعات کاربری زمین و طرح تفصیلی چه داده‌ای لازم است؟

بسته به سؤال مطالعه، معمولاً لایه‌های کاربری زمین، پهنه‌های طرح تفصیلی، شبکه معابر، محدوده‌های جغرافیایی و برخی اطلاعات آماری در کنار یکدیگر استفاده می‌شوند. مهم است که تاریخ و محدوده Datasetها و سازگاری آن‌ها با مقیاس مطالعه بررسی شود.

قبل از دانلود یا خرید داده GIS چه مشخصاتی را باید بررسی کرد؟

منبع، تاریخ، محدوده جغرافیایی، Geometry یا ساختار Raster، CRS، Attributeها، فرمت فایل و محدودیت‌های Dataset را بررسی کنید. اگر پروژه به اطلاعات خاصی وابسته است، صرفاً عنوان محصول برای تصمیم‌گیری کافی نیست و باید مشخصات محتوایی آن نیز بررسی شود.

انتخاب داده مناسب را از مسئله پروژه شروع کنید

هیچ فرمت یا لایه‌ای برای تمام پروژه‌های GIS بهترین انتخاب نیست. ابتدا مسئله، محدوده جغرافیایی، دوره زمانی و نوع تحلیل موردنیاز را مشخص کنید و سپس Datasetی را انتخاب کنید که از نظر ساختار، Attributeها، CRS، منبع و تاریخ با آن نیاز سازگار باشد.

مشاهده لایه‌های GIS   |   نقشه‌ها و داده‌های تهران

قبل از دانلود یا خرید داده GIS چه چیزهایی را بررسی کنیم؟

اگر نوع داده موردنیاز را می‌دانید اما برای انتخاب بین Datasetها مردد هستید، راهنمای انتخاب فایل و داده GIS قبل از دانلود یا خرید معیارهای سال و منبع، محدوده، Geometry، Attribute، CRS، فرمت و کیفیت داده را به‌صورت یک چک‌لیست تصمیم‌گیری توضیح می‌دهد.

منابع فنی

تعاریف و نکات فنی این راهنما با استفاده از منابع مرجع زیر بررسی شده‌اند: