تحلیل جامع محله اتابک تهران: بررسی دادههای شهری و شهرسازی
محله اتابک یکی از محلههای قدیمی و پرجمعیت در جنوب شرقی تهران است که در منطقه ۱۵ شهرداری تهران واقع شده است. این محله با سابقه تاریخی غنی و موقعیت استراتژیک، نقش مهمی در ساختار شهری تهران ایفا میکند. در این مقاله، به عنوان یک متخصص در حوزه شهرسازی و دادههای شهری، بر اساس دادههای موجود از منابع معتبر مانند مرکز آمار ایران و طرحهای تفصیلی شهرداری تهران، به بررسی جامع و تحلیلی جنبههای مختلف این محله میپردازیم. تمرکز اصلی بر دادههای جمعیتی، کاربری زمین، طرحهای توسعه، و چالشهای شهری خواهد بود. اطلاعات ارائهشده بر پایه آخرین آمارها و نقشههای دیجیتال است که امکان دانلود و تحلیل عمیقتر را فراهم میکند.
موقعیت جغرافیایی و کلیات محله اتابک
محله اتابک با مساحتی حدود ۱۰۲ هکتار، در منطقه ۱۵ تهران قرار دارد و از شمال به خیابان خاوران، از جنوب به بزرگراه بسیج، از شرق به خیابان اتابک و از غرب به خیابانهای محلی محدود میشود. این محله بخشی از بافت شهری قدیمی تهران است و با دسترسی مناسب به شبکه حملونقل عمومی، نقش مهمی در اتصال جنوب شرقی شهر به مرکز ایفا میکند. بر اساس دادههای موجود، موقعیت مکانی این محله در نقشههای شهری به وضوح نشاندهنده پتانسیلهای توسعه آن است.
برای درک بهتر موقعیت، میتوانید به نقشه موقعیت محله اتابک مراجعه کنید. این محصول شامل فایل دانلودی موقعیت محله اتابک با فرمت PNG است که موقعیت مکانی محله در منطقه و شهر را ارائه میکند. این نقشه به تحلیلگران شهری کمک میکند تا روابط اتابک با محلههای مجاور را بررسی کنند.
کاربری زمین و توزیع فضایی
کاربری زمین در محله اتابک نشاندهنده ترکیبی از کاربریهای مسکونی، تجاری و خدماتی است که با بافت شهری قدیمی همخوانی دارد. بر اساس دادههای وضع موجود، این محله دارای ۹ نوع کاربری اصلی است. درصد توزیع این کاربریها بدون احتساب شبکه معابر به شرح زیر است: ۴ درصد آموزشی، ۱۳ درصد بایر، ۴ درصد پارک و فضای سبز، ۱۰ درصد تجاری، ۲ درصد تجاری-اداری-خدماتی، ۱۴ درصد تجاری-مسکونی، ۵ درصد تجهیزات شهری، ۴۴ درصد مسکونی، و ۱ درصد مسکونی و تجاری-خدماتی-اداری.
این توزیع نشاندهنده غلبه کاربری مسکونی است که با تراکم بالای جمعیت همخوانی دارد، اما سهم پایین فضای سبز (۴ درصد) میتواند چالشهایی در کیفیت زندگی ایجاد کند. برای جزئیات بیشتر، دانلود نقشه کاربری اراضی محله اتابک توصیه میشود. این محصول فایل PNG با سیمبولوژی مصوب شورای عالی معماری و شهرسازی را ارائه میدهد.
علاوه بر این، لایه GIS مربوطه برای تحلیلهای پیشرفته در دسترس است: دانلود لایه کاربری اراضی محله اتابک با فرمت شیپ فایل.
طرح تفصیلی و پهنهبندی
طرح تفصیلی مصوب محله اتابک، چارچوبی برای توسعه آینده ارائه میدهد. سهم پهنهها عبارتند از: فضای سبز (G) با ۱۱ درصد، مختلط (M) با ۶ درصد، مسکونی (R) با ۷۲ درصد، و تجاری (S) با ۱۱ درصد. این پهنهبندی بر غلبه مسکونی تأکید دارد و پتانسیل افزایش فضای سبز را نشان میدهد.
برای بررسی دقیق، دانلود نقشه طرح تفصیلی مصوب محله اتابک در فرمت PNG موجود است. همچنین، لایه GIS آن از طریق دانلود لایه طرح تفصیلی محله اتابک قابل دسترسی است.
آمار جمعیتی و تراکم
بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵، جمعیت محله اتابک ۲۰۵۷۲ نفر است که شامل ۱۰۴۴۴ مرد و ۱۰۱۲۸ زن میشود. تعداد خانوارها ۶۷۰۷ است. این آمار نشاندهنده جمعیتی نسبتاً جوان و پویا است.
تراکم جمعیت در این محله ۲۰۳ نفر در هکتار است که بالاتر از میانگین شهری تهران بوده و چالشهایی مانند فشار بر زیرساختها را ایجاد میکند. برای نقشه دقیق، دانلود نقشه آمار جمعیتی محله اتابک و دانلود نقشه تراکم جمعیت محله اتابک را ببینید.
لایه بلوکهای آماری سال ۱۳۹۵ از این لینک قابل دانلود است و شامل اطلاعات متنوعی مانند جمعیت، سواد، اشتغال و غیره در سطح بلوکهای شهری میشود.
ساختار سنی جمعیت
هرم سنی جمعیت در سال ۱۳۹۵ نشاندهنده توزیع متعادل جنسیتی است با ۱۰۴۴۴ مرد و ۱۰۱۲۸ زن. این هرم ابزاری کلیدی برای پیشبینی تغییرات جمعیتی است. برای سال ۱۳۹۰ نیز دادههای مشابهی موجود است که امکان مقایسه زمانی را فراهم میکند.
دانلود نمودار هرم سنی ۱۳۹۵ و نمودار هرم سنی ۱۳۹۰ در فرمت PNG توصیه میشود.
نرخ باسوادی و اشتغال
نرخ باسوادی در اتابک ۸۵ درصد است که در دسته نامناسب قرار میگیرد (بین ۸۵ تا ۸۸ درصد). این نرخ از تقسیم جمعیت باسواد بر جمعیت بالای ۶ سال محاسبه میشود و نشاندهنده نیاز به سرمایهگذاری آموزشی است.
نرخ اشتغال ۹۲ درصد است با ۶۱۶۹ شاغل (۵۵۴۶ مرد و ۶۲۳ زن) و جمعیت فعال ۶۷۲۱ نفر. این نرخ بالا نشاندهنده پویایی اقتصادی است، اما جنسیتزدگی در اشتغال مشهود است.
برای نقشهها، به دانلود نقشه جمعیت باسواد و دانلود نقشه نرخ اشتغال مراجعه کنید.
مساحت زیربنای مسکونی و نرخ مالکیت
بیشترین واحدهای مسکونی در دسته ۵۱ تا ۷۵ مترمربع قرار دارند (۳۱۰۳ واحد)، که نشاندهنده واحدهای کوچک و مناسب برای خانوارهای متوسط است.
نرخ مالکیت ۴۲ درصد است که در وضعیت نامناسب (۴۰ تا ۴۵ درصد) قرار میگیرد و میتواند استرس اقتصادی ایجاد کند.
دانلود نقشه مساحت زیربنای مسکونی و نقشه نرخ مالکیت مسکونی.
شبکه معابر و بافت فرسوده
شبکه معابر اتابک بر اساس استاندارد ISIRI 14147 طبقهبندی شده و شامل معابر شریانی، محلی و غیره است. برای جزئیات، دانلود نقشه ساختار شبکه معابر و لایه GIS آن از این لینک.
بافت فرسوده در اتابک بر اساس شاخصهای ریزدانگی، ناپایداری و نفوذپذیری شناسایی شده و شامل اطلاعاتی مانند مساحت، جمعیت، درصد مالکیت و میانگین اندازه قطعات است. دانلود نقشه محدوده بافت فرسوده.
تحلیل و نتیجهگیری
محله اتابک با تراکم بالا، نرخ اشتغال مناسب اما چالشهایی مانند نرخ پایین مالکیت و باسوادی، نیازمند برنامهریزیهای بازآفرینی است. طرح تفصیلی میتواند با افزایش فضای سبز و بهبود زیرساختها، کیفیت زندگی را ارتقا دهد. این تحلیل بر پایه دادههای معتبر نشان میدهد که اتابک پتانسیل تبدیل به یک محله پایدار را دارد، مشروط به سرمایهگذاری هدفمند. برای تحقیقات بیشتر، منابع لینکشده را بررسی کنید. (تعداد کلمات: حدود ۱۲۵۰)